1. ภาพรวมใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า CO และ FORM E
ใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า เป็นเอกสารสำคัญที่ใช้พิสูจน์ว่าสินค้ามีแหล่งกำเนิดมาจากประเทศหรือภูมิภาคใด และใช้เพื่อขอรับสิทธิประโยชน์ลดภาษีนำเข้าจากประเทศผู้นำเข้า
ใบรับรอง CO คือ ใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าทั่วไป ใช้พิสูจน์ว่าสินค้ามีแหล่งกำเนิดจากประเทศจีน ไม่ได้รับสิทธิลดภาษีพิเศษ มีหน้าที่ยืนยันแหล่งกำเนิดสินค้าในการค้าระหว่างประเทศ
FORM E หรือชื่อเต็มว่า ใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าเพื่อสิทธิประโยชน์ทางภาษี เขตการค้าเสรีจีน-อาเซียน เป็นเอกสารหลักในการขอรับสิทธิลดภาษีระหว่างจีนและประเทศสมาชิกอาเซียน หากสินค้าปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ถิ่นกำเนิด สามารถนำ FORM E ไปใช้ขอยกเว้นหรือลดอัตราภาษีศุลกากรที่ประเทศบรูไน กัมพูชา อินโดนีเซีย ลาว มาเลเซีย เมียนมา ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ ไทย และเวียดนามได้ ตัวอย่างเช่น อะไหล่อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ส่งออกไปยังประเทศไทย มีอัตราภาษีปกติ 5% แต่หากมี FORM E ก็สามารถยกเว้นภาษีได้ ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดเล็กที่มีอัตรากำไรไม่สูง
2. ขั้นตอนการเตรียมความพร้อมก่อนยื่นขอ
2.1 ตรวจสอบว่าสินค้าปฏิบัติตามเกณฑ์หรือไม่
ไม่ใช่ทุกสินค้าสามารถยื่นขอ FORM E ได้ โดยต้องปฏิบัติตามเกณฑ์ สัดส่วนมูลค่าสินค้าภายในภูมิภาค หรือ การเปลี่ยนแปลงรหัสพิกัดศุลกากร
สัดส่วนวัตถุดิบที่มาจากจีนหรือประเทศสมาชิกอาเซียนต้องมากกว่า 40%
หรือสินค้าได้รับการแปรรูปอย่างมีนัยสำคัญจนทำให้รหัส HS Code เปลี่ยนแปลง
ตัวอย่าง หากนำผ้ามาจากจีน ไปตัดและเย็บเป็นเสื้อผ้าที่เวียดนามแล้วส่งกลับจีน ไม่สามารถยื่นขอได้ เนื่องจากขั้นตอนการแปรรูปง่ายเกินไป แต่หากผลิตจากเส้นด้ายภายในประเทศจีน ผ่านกระบวนการทอ ย้อม และตัดเย็บครบวงจร ก็สามารถยื่นขอได้ ก่อนยื่นแจ้ง ผู้ประกอบการต้องตรวจสอบกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องตามรหัส HS Code ของสินค้า ส่วนใบรับรอง CO สามารถยื่นขอได้โดยทั่วไป หากสินค้าผลิตภายในประเทศจีน
2.2 การจดทะเบียนบริษัท
การลงทะเบียนบริษัท
บริษัทต้องลงทะเบียนในระบบหน้าต่างเดียวทางการค้าระหว่างประเทศจีน โดยกรอกชื่อบริษัททั้งภาษาจีนและภาษาอังกฤษ ที่อยู่ รหัสองค์กร หัวหน้านิติบุคคล และข้อมูลพื้นฐานอื่นๆ พร้อมอัปโหลดไฟล์สำเนาใบอนุญาตประกอบการ และใบจดทะเบียนผู้ประกอบการค้าระหว่างประเทศ
การจดทะเบียนตราและข้อมูลผู้ขอรับเอกสาร
จดทะเบียนรูปแบบตราประทับภาษาจีนและภาษาอังกฤษของบริษัท รวมถึงชื่อ หมายเลขบัตรประชาชน และข้อมูลติดต่อของผู้รับเอกสาร ซึ่งต้องผ่านการฝึกอบรมและได้รับใบประกาศวุฒิบุคคล
การจดทะเบียนข้อมูลสินค้า
บันทึกข้อมูลสินค้าที่ต้องการยื่นขอ FORM E ได้แก่ รหัส HS Code ชื่อสินค้าทั้งภาษาจีนและอังกฤษ แหล่งที่มาของวัตถุดิบ และขั้นตอนการผลิต สำหรับใบรับรอง CO ก็จำเป็นต้องจดทะเบียนข้อมูลสินค้าเพื่อยืนยันแหล่งการผลิตเช่นกัน
3. ขั้นตอนการขอใบรับรองถิ่นกำเนิด FORM E
3.1 การตรวจสอบเบื้องต้นสินค้า
หลังจากลงทะเบียนบริษัทเรียบร้อยแล้ว ให้ยื่นคำขอตรวจสอบเบื้องต้นผ่านระบบ โดยระบุรายละเอียดรหัส HS Code ชื่อสินค้า วัตถุดิบ และขั้นตอนการผลิต หน่วยงานศุลกากรหรือสภาอุตสาหกรรมการค้าจะตรวจสอบสิทธิ์ถิ่นกำเนิดสินค้าตามระเบียบเขตการค้าเสรีจีน-อาเซียน
3.2 การยื่นขอใบรับรอง
เข้าสู่ระบบยื่นขอ เช่น ระบบหน้าต่างเดียวทางการค้าระหว่างประเทศ ระบบศุลกากร หรือระบบสภาอุตสาหกรรมการค้า
เลือกรายการขอใบรับรองถิ่นกำเนิดศุลกากร กรอกข้อมูลผู้ส่งออก ผู้นำเข้า ที่อยู่ ข้อมูลการขนส่ง เช่น ชื่อเรือ เที่ยวเรือ หมายเลขใบตราส่ง ท่าเรือต้นทาง ท่าเรือปลายทาง รวมถึงรายละเอียดสินค้า ชื่อสินค้า ขนาด รุ่น จำนวน มูลค่า และเลือกเกณฑ์ถิ่นกำเนิดที่เหมาะสม
อัปโหลดเอกสารประกอบ เช่น ใบแจ้งหนี้การค้า ใบแพ็คกิ้งลิสต์ ใบตราส่ง และเอกสารพิสูจน์ขั้นตอนการผลิตและแหล่งวัตถุดิบ (หากจำเป็น)
3.3 การออกใบรับรอง
หน่วยงานที่รับผิดชอบจะตรวจสอบเอกสารที่ยื่น และอาจตรวจสอบสถานประกอบการจริงตามความเหมาะสม
เมื่อตรวจสอบผ่าน สามารถพิมพ์ใบรับรองด้วยตัวเองได้ สำหรับสินค้าที่ส่งไปอินโดนีเซีย สิงคโปร์ ไทย มาเลเซีย และเวียดนาม
ขั้นตอนที่ 1: อัปโหลดรูปตราประทับและลายเซ็นผู้มีอำนาจ ผ่านระบบจัดการตราประทับ และทำการมอบอำนาจเรียบร้อย
ขั้นตอนที่ 2: พิมพ์ใบรับรองที่ผ่านการตรวจสอบด้วยกระดาษขนาด A4 แบบสีผ่านระบบ
กรณีอื่นๆ ให้นำใบเปล่ามาพิมพ์ข้อมูล และไปดำเนินการออกเอกสารที่สำนักงานศุลกากร หรือสามารถไปยื่นขอและรับใบรับรองฉบับกระดาษที่มีตราประทับทางการได้โดยตรง
4. ขั้นตอนการขอใบรับรองถิ่นกำเนิด CO
4.1 การยื่นคำขอ
เข้าสู่ระบบที่ลงทะเบียนไว้ เลือกประเภทใบรับรอง CO กรอกข้อมูลผู้ส่งออก ผู้นำเข้า ข้อมูลสินค้า (รหัส HS Code ชื่อสินค้า จำนวน มูลค่า) เกณฑ์ถิ่นกำเนิด และข้อมูลการขนส่ง
4.2 การตรวจสอบ
หลังจากอัปโหลดเอกสารและยื่นขอ ระบบจะตรวจสอบอัตโนมัติและตรวจสอบโดยเจ้าหน้าที่ ใช้เวลาประมาณ 1-3 วันทำการ สามารถขอด่วนได้ภายในวันเดียวกัน
4.3 ชำระค่าธรรมเนียมและรับเอกสาร
ฉบับอิเล็กทรอนิกส์ (แนะนำ)
เมื่อตรวจสอบผ่าน ชำระค่าธรรมเนียมผ่านระบบ ดาวน์โหลดไฟล์ PDF ใบรับรองที่มีลายเซ็นและตราประทับ สามารถส่งให้ลูกค้าใช้ผ่านพิธีศุลกากรได้ทันที
ฉบับกระดาษ
พิมพ์ใบรับรองตามรูปแบบระบบ ประทับตรา และรับเอกสารฉบับจริง 1 ชุด พร้อมสำเนา 2 ชุด ส่งไปพร้อมสินค้าหรือจัดส่งให้ลูกค้า
5. ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้ไขระหว่างการขอ
5.1 ปัญหาป้ายกำกับสินค้า (Marks & Numbers)
หากป้ายกำกับมีตัวอักษรพิเศษหรือรูปภาพ ให้กรอกข้อความ SEE ATTACHMENT ในช่องป้ายกำกับ สำหรับ ใบรับรอง ECFA ให้กรอกว่า "แนบหน้าเพิ่ม" และติดป้ายกำกับไว้ที่หลังเอกสาร หรือพิมพ์ป้ายกำกับบนกระดาษ A4 แยกกัน จากนั้นนำใบรับรองและหน้าป้ายกำกับไปยื่นที่สำนักงานศุลกากร
สำหรับใบรับรองตามสนธิสัญญาการค้าเสรีจีน-เกาหลี และจีน-จอร์เจีย หากเป็นรูปภาพหรือสัญลักษณ์ ให้กรอก I/S หรือ IMAGE AND SYMBOL
5.2 การแก้ไขใบรับรอง
หากต้องการแก้ไขหรือเพิ่มข้อมูลบนใบรับรองที่ออกแล้ว สามารถยื่นขอแก้ไขที่หน่วยงานออกเอกสารเดิม ภายในระยะเวลาที่ใบรับรองยังใช้งานได้ และต้องคืนใบรับรองฉบับเดิมคืนด้วย
กรณีใบรับรองสูญหายหรือชำรุด สามารถยื่นขอสำเนารับรองความถูกต้องได้ ภายในระยะเวลาที่กำหนด เอกสารที่ออกใหม่จะระบุคำว่า "ออกแทน" และระบุว่าใบรับรองเดิมใช้งานไม่ได้แล้ว
5.3 การขอออกใบรับรองย้อนหลัง
ตามระเบียบการออกใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าส่งออก (ประกาศกรมศุลกากร ฉบับที่ 270) ผู้ยื่นสามารถขอใบรับรองย้อนหลังได้ภายใน 1 ปี นับจากวันที่สินค้าออกเรือ พร้อมแนบเอกสารการขนส่ง เช่น ใบตราส่ง
มีเงื่อนไขเฉพาะตามสนธิสัญญาการค้าเสรีต่างๆ ดังนี้
ใบรับรองตามสนธิสัญญาเอเชียแปซิฟิก: ต้องยื่นขอภายใน 3 วันทำการ หลังจากสินค้าออกเรือ
ใบรับรอง ECFA: ยื่นขอได้ภายใน 90 วัน หลังจากยื่นพิธีศุลกากรส่งออก
FORM E (จีน-อาเซียน), จีน-กัมพูชา: ยื่นภายใน 3 วันหลังส่งออก ไม่ถือเป็นการขอย้อนหลัง
จีน-เกาหลี: ยื่นภายใน 7 วันทำการ หลังส่งออก ไม่ถือเป็นการขอย้อนหลัง
จีน-ปากีสถาน: ออกเอกสารภายใน 15 วันหลังส่งออก ไม่ถือเป็นการขอย้อนหลัง
6. ข้อมูลเกี่ยวกับการใช้บริการตัวแทนจัดทำเอกสาร
หากบริษัทไม่สะดวกดำเนินการด้วยตัวเอง สามารถใช้บริการตัวแทนที่มีใบอนุญาตได้
เอกสารที่ต้องใช้สำหรับยื่นขอ FORM E ผ่านตัวแทน
แบบคำขอ FORM E ที่กรอกข้อมูลเรียบร้อยแล้ว (ข้อมูลผู้ส่งออก ผู้นำเข้า และสินค้า)
สำเนาใบอนุญาตประกอบการ หรือใบจดทะเบียนบริษัท
สำเนาใบแจ้งหนี้การค้าหรือสัญญาซื้อขาย
เอกสารรายละเอียดส่วนประกอบสินค้า (หากมี)
ใบตราส่งหรือเอกสารการขนส่งอื่นๆ (ตามความจำเป็น)
ขั้นตอนการใช้บริการตัวแทน
ติดต่อผู้ให้บริการตัวแทน
ส่งเอกสารที่จำเป็นให้ตัวแทน หรือให้ตัวแทนช่วยกรอกแบบฟอร์ม
ตัวแทนตรวจสอบความถูกต้องและครบถ้วนของเอกสาร
นำส่งเอกสารไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
รอการตรวจสอบ ใช้เวลาประมาณ 1-2 วันทำการ
เมื่อผ่านการตรวจสอบ ตัวแทนจะแจ้งให้มารับใบรับรอง
สำหรับใบรับรอง CO สามารถใช้บริการตัวแทนด้วยขั้นตอนเดียวกัน เพียงส่งเอกสารบริษัทและข้อมูลสินค้าที่จำเป็น
สรุป ไม่ว่าจะเป็นการขอ CO หรือ FORM E ผู้ประกอบการควรศึกษากฎเกณฑ์และขั้นตอนให้ชัดเจน เตรียมความพร้อมล่วงหน้า เพื่อให้การขอใบรับรองเป็นไปอย่างราบรื่น และได้รับสิทธิประโยชน์ทางการค้าและภาษีตามกฎหมาย หากพบปัญหาในระหว่างการดำเนินงาน สามารถติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือตัวแทนให้บริการเพื่อแก้ไขปัญหาได้ทันที